Rss Feed Đăng nhập

TÍCH HỢP KIẾN THỨC LỊCH SỬ VÀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT KHI GIẢNG DẠY TRUYỆN NGẮN CHÍ PHÈO CỦA NAM CAO

Gửi lên: 25/04/2019 04:20, Người gửi: trannga, Đã xem: 12
 
TÍCH HỢP KIẾN THỨC LỊCH SỬ VÀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT KHI GIẢNG DẠY TRUYỆN NGẮN  CHÍ PHÈO CỦA NAM CAO
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1.Lí do chọn đề tài
Tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao lâu nay luôn  được xem là truyện ngắn xuất sắc của nền văn học Việt Nam  hiện đại. Từ khi tác phẩm này ra đời, tên tuổi của nó đã không ngừng được tôn vinh trong kho tàng truyện ngắn nước nhà. 
Vì thế, không phải ngẩu nhiên trong nhiều thập kỉ nay, truyện ngắn Chí Phèo được đưa vào giảng dạy ở bậc trung học phổ thông cũng như xuất hiện trong rất nhiều kì thi THPT, Đai học –cao đẳng. Bởi vậy, nó trở thành niềm đam mê cho nhiều nhà nghiên cứu củng như các thầy cô giáo và nhiều thế hệ học sinh yêu thích môn ngữ văn.
Tuy nhiên đặt trong tình hình thực tiễn về tình trạng vi phạm đạo đức của một bộ phận thế hệ trẻ nói chung và học sinh nói riêng  đòi hỏi cần phải có cách giảng dạy hợp lí khi tiếp cận tác phẩm Chí Phèo.Mục đích là tránh gây sự hiểu nhầm và vô hình trung lại ảnh hưởng đến  mục tiêu giáo dục cái đẹp, giáo dục nhân văn của bộ môn ngữ văn. 
Chính vì mục đích nói trên, chúng tôi xin được trao đổi một vài suy nghĩ  khi dạy học tác phẩm Chí Phèo.Hi vọng bài viết sẽ đóng góp tiếng nói có ý nghĩa vào việc dạy- học văn trong tình hình hiện nay ở trường trung học phổ thông. 
2.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
a. Đối tượng nghiên cứu
- Truyện ngắn Chí Phèo của Nam Cao ( Sách Ngữ văn 11- tập 1, NXBGD Việt Nam 2007) 
- Kiến thức lịch sử Việt Nam trước cách mạng tháng 8/1945
- Sách GDCD cấp THPT
b.  Phạm vi nghiên cứu:
- Chủ yếu qua những tiết dạy học trên lớp ở chương trình Ngữ văn 11 - tập 2. 
- Bài kiểm tra về nội dung : Phân tích nhân vật Chí Phèo
3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
 - Kiểm tra kiến thức đọc - hiểu của học sinh
 - Rút ra một số kinh nghiệm khi dạy tích hợp. 
 - Góp phần giáo dục pháp luật trong nhà trường cho học sinh
4. Giả thiết khoa học của đề tài
 - Dạy-học  tác phẩm Chí Phèo theo hướng này vừa giúp học sinh tiếp thu và chiếm lĩnh kiến thức trong một mạng lưới quan hệ chặt chẽ vừa hình thành và phát triển kĩ năng, năng lực khi giao tiếp với thực tế xã hội. 
- Góp phần thể hiện niềm tự hào về tính ưu việt của xã hội ta hiện nay và nâng cao ý thức đạo đức cho học sinh.
5. Phương pháp nghiên cứu
 - Nghiên cứu về lý luận dạy học tích hợp văn bản qua một số tài liệu đã nghiên cứu. 
 - Điều tra khảo sát thực tiễn (qua các bài dạy trên lớp và qua dự giờ của đồng nghiệp)
 - Tiến hành thực nghiệm, đối chiếu kết quả bài làm của học sinh qua các bài kiểm tra và thi khảo sát chất lượng giữa kì, cuối kì, thi thử TN và ĐH - CĐ. 
6. Dự kiến đề xuất góp ý đề tài
-  Có thể bồi dưỡng năng lực, huy động và kiến tạo kiến thức cho học sinh trong quá trình dạy học theo hướng tích hợp để “khi đến độ tuổi kết thúc giáo dục bắt buộc, học sinh đã được chuẩn bị để đáp ứng được với các thách thức của cuộc sống ở những mức độ khác nhau” (Mục đích của PISA, tlđd, trang 7). 
- Có thể đưa ra được những kinh nghiệm và gợi dẫn để giáo viên thực sự quan tâm đến việc đổi mới phương pháp, tổ chức các tình huống sư phạm thích hợp trong rèn luyên kỹ năng cho học sinh. 
- Có thể đề xuất được một số kinh nghiệm về kỹ năng tích hợp, làm tài liệu tham khảo cho giáo viên và học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. 
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở khoa học và cơ sở thực tiển. 
a. Cơ sở khoa học. 
Như chúng ta đả biết, từ Nghị quyết 29 - NQ/TƯ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, sau đó Quốc hội thông qua Đề án đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông, Bộ GD - ĐT tiếp tục chỉ đạo các Sở, trường phổ thông tổ chức dạy học và đổi mới kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực của học sinh . Vì vậy, các cơ sở giáo dục tăng cường bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngủ giáo viên sẵn sàng đáp ứng mục tiêu đổi mới, trong đó tăng cường năng lực dạy học theo hướng “tích hợp” là một trong những vấn đề cần ưu tiên. Trong quá trình triển khai hướng dạy học này không ít giáo viên vẫn còn bối rối, có giáo viên phức tạp hóa vấn đề, cuối cùng phá vỡ vẻ đẹp tinh khiết của tác phẩm văn chương. . Thực tế, chúng ta đã vận dụng phương pháp này từ lâu, chẳng qua là chưa thành định hướng có tính chất chỉ đạo thống nhất, thành vấn đề mang tính phương pháp luận trong dạy học. Sở dĩ chúng tôi chọn vấn đề vận dụng phương pháp tích hợp và dạy học theo đặc trưng thể loại vào áp dụng dạy học một văn bản là vì mục đích cuối cùng là không phá vỡ vẻ đẹp của tính nghệ thuật đặc thù trong tác phẩm văn chương. Chỉ khi nào ý thức về loại, thể được xem xét kĩ lưỡng, làm cơ sở để tiếp cận tác phẩm thì khi đó mới đảm bảo dạy học đúng đặc thù dạy học môn Ngữ văn. 
Dạy học theo hướng tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đã trở thành xu thế tất yếu trong việc xác định nội dung dạy học và trong chương trình xây dựng môn học ở nhà trường phổ thông. Phương pháp dạy học theo hướng tích hợp đã được hình thành từ lâu và đến ngày nay vẫn còn phát huy được tính tích cực, hiệu quả của nó. Tích hợp là sự phối hợp các tri thức có quan hệ gần gũi, mật thiết với nhau trong thực tiễn để chúng hỗ trợ tác động vào nhau nhằm tạo nên kết quả tổng hợp nhanh và vững chắc. 
Nhận thức được tầm quan trọng của phương pháp này trong dạy học Ngữ văn, chương trình môn Ngữ văn, 2002 của Bộ Giáo dục và Đào tạo dự thảo đã chỉ rõ rằng nguyên tắc tích hợp phải được quán triệt trong toàn bộ môn học, từ đọc văn, tiếng Việt đến làm văn, quán triệt trong mọi khâu của quá trình dạy học, ... trong mọi yếu tố của hoạt động học tập, tích hợp trong chương trình, tích hợp trong sách giáo khoa, tích hợp trong hoạt động học tập của học sinh. 
Ở nước ta, từ thập niên 90 của thế kỷ XX trở lại đây, vấn đề xây dựng môn học tích hợp với những mức độ khác nhau mới thực sự được tập trung nghiên cứu, thực nghiệm và áp dụng vào nhà trường phổ thông. Từ đó, cách làm này đã cho thấy vai trò và hiệu quả của nó, đặc biệt là trong bộ môn Ngữ văn - môn học có những ưu thế trong việc thực hiện phương pháp tích hợp. Ngay từ tổ chức nội dung chương trình cũng như SGK Ngữ văn, các nhà biên soạn lấy quan điểm tích hợp làm nguyên tắc chỉ đạo, đồng thời lựa chọn phương pháp dạy phù hợp là yêu cầu đặt ra trong dạy học Ngữ văn hiện nay. 
b. Cơ sở thực tiển. 
Thực tiễn đã chứng tỏ rằng, việc thực hiện quan điểm tích hợp trong giáo dục và dạy học Ngữ văn sẽ giúp phát triển năng lực giải quyết những vấn đề phức tạp và làm cho việc học tập trở nên có ý nghĩa hơn. Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại. 
Thế nhưng, trong quá trình triển khai hướng dạy học này không ít giáo viên chủ yếu giảng dạy, truyền đạt cái hay, cái đẹp của nội dung và nghệ thuật của tác phẩm Chí Phèo (dĩ nhiên là ưu tiên hang đầu) mà ít tích hợp vơi lịch sử xã hội và giáo dục pháp luật. Thế nên hiệu quả giáo dục chưa cao.
     Từ thưc tiễn trên, chúng tôi xin được đề xuất một số ý kiến góp phần giáo giúp học sinh hiểu biết thêm về lịch sử xã hội và tự ý thức giáo dục đạo đức cho bản thân.
2. Một vài trao đỗi khi dạy tích hợp truyện ngắn Chí Phèo
     Thứ nhất là trước khi dạy văn bản này, giáo viên phải khái quát lại lich sử xã hội Việt Nam ở thời điểm  nhà văn Nam Cao viết tác phẩm Chí Phèo (mục đích là so sánh để thấy được cuộc sống ấm no của nhân dân ta hiện nay). Xã hội Chí Phèo là một xã hội thối nát. Người dân Việt Nam phải chịu thảm họa một cổ ba tròng(thực dân-phong kiến-phát xít). Cuộc sống khốn khổ ấy không chỉ riêng Nam Cao phản ánh mà còn được các nhà văn hiện thực lớn như Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan…khai thác. Tình cảnh của người nông dân chịu muôn vàn thứ thuế. Đúng như bài thơ Á tế á ca có đoạn viết: 
Các hạng thuế các làng tang mãi
Hết đinh điền rồi lại trâu bò
Thuế chó củi thuế lợn lò
                               Thuế muối thuế rượu thuế đò thuế xe
Thuế sản vật thuế chè thuế thuốc
 Thuế môn bài thuế nước thuế đèn
Thuế nhà cửa thuế chùa chiền
Thuế rừng tre gổ thuế thuyền bán buôn
Thuế hết cả phấn son phường phố
Thuế những anh thuốc lọ gầy mòn
Thuế gò thuế bãi thuế cồn
Thuế người chức sắc thuế con hát đàn
Thuế dầu mật thuế sơn mọi chợ 
Thuế gạo rau thuế lúa thuế bông
Thuế tơ thuế sắt thuế đồng
Thuế chim thuế cá khắp trong lưỡng kì
                               …
Làm cho thập thất cửu không
 Làm cho tan tác khốn cùng chưa thôi
                                   (Thơ văn yêu nướcViệt Nam đầu thế kĩ XX -chưa rõ tác giả)
Hàng trăm  thứ  thuế cay nghiệt đó đã xô đẩy một bộ phận người nông dân vào bước đường cùng không lối thoát. Họ phải tồn tại bằng con đường tha hóa.Bằng chứng  đau lòng cho quá trình áp bức đó là trên hai triệu đồng bào ta chết đói vào cuối năm 1944 đầu năm 1945. Thực trạng đó hoàn toàn khác xa với tính ưu việt của xã hội ta hiện nay. Từ đó giáo dục cho học sinh thấy được: xã  hội  ngày nay vẫn còn tồn tại một bộ phận rất nhỏ tha hóa nhân cách nhưng nguyên nhân là do ăn chơi sa đọa, lười nhác, không có ước mơ hoài bảo… Sự tha hóa đó hoàn toàn mang tính chủ quan của cá nhân và  khác với cảnh ngộ của Chí Phèo (cần lí giải mục đích đóng thuế xưa và nay).
Thứ hai là cần lưu ý về bi kịch nguồn gốc sinh ra của Chí Phèo, Chí Phèo sinh ra vốn đả vô thừa nhận -con hoang-không nguồn gốc. Chí Phèo được người làng chuyền tay nhau nuôi. Nhưng lớn lên vẫn là một chàng trai giàu mơ ước và khát vọng hạnh phúc. Khát vọng đó thật bình dị. Bình dị thật dễ thương. Chí ước có một gia đình nho nhỏ. Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải.Chúng lại bỏ một con lợn nuôi để làm vốn liếng. Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm. Nhưng ước mơ đó của Chí chẳng bao giờ thực hiện được. Xã hội cũ không cho phép nên cố tình xô đẩy người nông dân lương thiện vào bước đường cùng. Chí Phèo vô cớ bị bắt vào tù. Đó chính là tấn bi kịch đau xót nhất của người nông dân trước cách mạng.
(so sánh với cô nhi trong xã hội ta ngày nay, các cháu bé mồ côi được xã hội quan tâm giúp đỡ, được đưa vào các trung tâm bảo trợ xã hội chăm sóc nuôi dưỡng…)
Thứ ba là  sau khi ra tù, Chí hoàn toàn trở thành một thằng người tha hóa cả về nhân hình lẫn nhân tính.Chế độ nhà tù của xã hội Chí Phèo là vậy. Nhà tù đáng lẽ phải khôi phục lại những cuộc đời lầm lỗi giúp họ hoàn lương. Nhưng nhà tù của thực dân phong kiến lại biến những những con người lương thiện thành kiếp quỹ dữ. Điều đó hoàn toàn khác biệt với chế độ nhà tù của chúng ta ngày nay là giáo dục con người-những kẻ lầm đường lạc lối sớm được hoàn lương.
Thứ tư là chi tiết Chí Phèo gặp thị nở,Đây là chi tiết nghệ thuật độc đáo và hấp dẫn. Nhờ chi tiết nghệ thuật này mà người đọc thấy được  phần người trong Chí trỗi dậy mạnh mẽ. Những ngày tháng triền miên say và sống trong kiếp quỷ dữ dường như đã chết nhường chổ cho những trăn trở suy tư,những dằn vặt trong cõi lòng,  những ước mơ và khát vọng…Tuy nhiên khi dạy học chi tiết này, thiết nghĩ giáo viên không nên quá sa đà kể lể chi tiết về mối tình Chí Phèo-thị nở. Nếu quá sa đà thì vô hình trung lại bóp méo tác phẩm Chí Phèo thành đôi lứa xứng đôi và phản tác dụng giáo dục. Không  khéo lại trở thành “kinh nghiệm”cho một số đối tượng học sinh sau này bị tiêm nhiểm, đầu độc  qua hành động của Chí Phèo.
Thứ năm là chi  tiết Chí Phèo giết bá Kiến. Giáo viên cần lí giải cho học sinh hiểu rằng nếu do mâu thuẫn giữa cá nhân và cá nhân mà giết người là vi phạm pháp luật  nghiêm trọng. Nhưng Chí Phèo giết Bá Kiến không đơn thuần là mâu thuẫn cá nhân mà đó là mâu thuẫn xã hội- mâu thuẫn đối kháng giai cấp-mâu thuẫn giữa giai cấp địa chủ phong kiến và nông dân. Trong cuộc đấu tranh giai cấp, giai cấp bị trị muốn có cuộc sống tốt đẹp hơn thì họ không có con đường nào khác ngoài con đường đấu tranh tiêu diệt kẻ thù để tự giải phóng mình. 
Thứ sáu là cần nhấn mạnh thêm về chi tiết Chí Phèo tự sát. Để tránh gây hiểu nhầm cho học sinh về ấn tượng Chí Phèo là một thằng khùng, Chúng ta cần phải phân tích vai trò của về sự sống của con người. Con người ta sinh ra là để được hưởng cuộc sống mà thượng đế đả ban cho. Sống không chỉ  đơn giản là tồn tại mà còn phải sống đẹp, sống có ích, có danh dự, có ước mơ hoài bảo Chúng ta không chỉ sống cho mình mà còn sống cho người khác. Vì vậy sự sống là vô cùng đáng quý. Chỉ có những thằng khùng, những kẻ thiếu suy nghĩ mới tự sát.Những hành động ngu ngốc đó sẽ để lại nỗi đau suốt đời cho những người thân thích còn sống…Tuy nhiên hành động tự sát của Chí Phèo thì hoàn toàn ngược lai. Chí đã bị xã hội đoạn tuyệt. Chí Phèo chết để được sống lại kiếp người.Chí không muốn sống tiếp cuộc sống quỷ dữ để gieo tai họa  cho đời. Vì vậy cái chết của Chí Phèo có ý nghĩa tố cáo xã hội sâu sắc và hoàn toàn khác với cái chết của những kẻ nông nỗi dại dột hay liều lĩnh bị xã hội tố cáo (liên hệ với một số trường hợp tự tử trền phương tiện thông tin đại chúng hiện nay nhằm giáo dục học sinh)
C. KẾT LUẬN
Trên đây là một số kinh nghiệm chủ quan của chúng tôi khi dạy học truyện ngắn Chí Phèo (dĩ nhiên là lồng ghép vào nội dung  tư tưởng-nghệ thuật  trong quá trình giảng dạy). Thiết nghĩ, nếu tác phẩm văn chương  nào cũng có cách tích hợp hợp lí thì tư tưởng đạo đức của học sinh sẽ được góp phần nâng cao.
                                    Nguyễn Chính Trung
                        (Giáo viên trường THPT Nghèn Can Lộc-Hà Tĩnh)
 
 
 
 
  
 

Tải về

Từ site Trường THPT Nghèn, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh:
( Dung lượng: 28.09 KB )

  • Phiên bản: N/A
  • Tác giả: Nguyễn Chính Trung
  • Website hỗ trợ: N/A
  • Cập nhật: 25/04/2019 04:20
  • Thông tin bản quyền: N/A
  • Đã tải về:
    2
Đánh giá
Bạn đánh giá thế nào về file này?

Hãy click vào hình sao để đánh giá File
 

VĂN BẢN MỚI

Số: K/HLS
Tên: (I. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU. II. NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP, THỜI GIAN, HOẠT ĐỘNG)

Ngày BH: (26/11/2018)

Số: KẾ HOACH NGOẠI KHÓA lLỊCH SỬ 2018/06/KH-LS
Tên: (GIÁO DỤC TRUYỀN THỒNG YÊU NƯỚC CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN QUA DI SẢN VÀ DANH NHÂN ĐỊA PHƯƠNG I. MỤC ĐÍCH II. PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH III. CƠ CẤU GIẢI THƯỞNG)

Ngày BH: (01/02/2018)

Số: Số: 28/QĐ-THPTN
Tên: (Quyết định thành lập BCĐ viết Kỷ yếu, hướng tới kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Trường THPT Nghèn 1988-2018)

Ngày BH: (19/05/2017)

Số: Số: 29/QĐ-THPTN
Tên: (Quyết định thành lập Ban chỉ đạo xây dựng truyền thống, hướng tới kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Trường THPT Nghèn 1988-2018)

Ngày BH: (19/05/2017)

Số: QUY ĐỊNH Về đạo đức nhà giáo- Số: 16/2008/QĐ-BGDĐT
Tên: (QUYẾT ĐỊNH Ban hành Quy định về đạo đức nhà giáo)

Ngày BH: (15/04/2008)

Số: /QĐ-THPTN
Tên: (Quy tắc ứng xử trường THPT Nghèn)

Ngày BH: (05/03/2017)

Số: 19 /KH-CĐTHPTN
Tên: (Công đoàn THPT Nghèn)

Ngày BH: (19/02/2017)

Số: 04/KHTĐC - THPTN
Tên: (THPT Nghèn)

Ngày BH: (02/02/2017)

Số: - CTr/ĐBN
Tên: (Chương trình hành động thực hiện nghị quyết 04/NQ-TW)

Ngày BH: (05/01/2017)

Số: KẾ HOẠCH NGOẠI KHOÁ LỊCH SỬ NĂM 2016 - Số 05/ KH-LS
Tên: (I. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU. II. NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP, THỜI GIAN, HOẠT ĐỘNG)

Ngày BH: (09/12/2016)

Danh mục

Video clip

Hướng dẫn Export sổ điểm để ghi học bạ cho giáo viên bộ môn

Thư viện hình ảnh

  Hoạt động

-1 photos | 1513 view

  Giải trí

1 photos | 1406 view

  Kỷ yếu

0 photos | 245 view

Thống kê

  • Đang truy cập: 44
  • Hôm nay: 484
  • Tháng hiện tại: 23599
  • Tổng lượt truy cập: 2268687

Hỗ trợ online

Võ Đức Ân
0964867606